Bệnh Thầy Trương

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Một căn bệnh giả vờ, một lý do thoái thác khéo léo: "Bệnh Thầy Trương" là một thành ngữ gốc Hán Việt, dùng để chỉ việc giả vờ ốm đau, bệnh tật như một cách từ chối, thoái thác một công việc, trách nhiệm hoặc một tình thế khó xử một cách khôn khéo, có chủ đích.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Anh ta viện cớ "Bệnh Thầy Trương" để không phải tham dự cuộc họp quan trọng đó.
    • Đừng có mắc "Bệnh Thầy Trương" mỗi khi được giao nhiệm vụ khó.
Các cách sử dụng nâng cao
  • Dùng như một động từ hóa (trong khẩu ngữ): Hành động áp dụng chiến thuật "Bệnh Thầy Trương".
    • Cứ đến hẹn là nó lại "bệnh Thầy Trương" để trốn học.
  • Chỉ sự thoái ẩn, lui về ở ẩn một cách khéo léo: Trong ngữ cảnh rộng hơn, thành ngữ này còn ám chỉ cách thức của người trí thức, mưu sĩ khôn ngoan tìm cách rút lui khỏi chốn quan trường, danh lợi để bảo toàn thân mình khi đã đạt được mục đích hoặc khi thời thế không còn thuận lợi, giống như cách Trương Lương (Trương Tử Phòng) đã làm.
Biến thể và từ gần giống
  • Giả vờ ốm: Cách nói thông thường, trực diện hơn với nghĩa tương tự.
  • Cáo bệnh: Từ Hán Việt, chỉ việc xin phép vắng mặt vì lý do sức khỏe, có thể thật hoặc giả.
  • Thoái thác: Hành động tìm cách từ chối, không nhận làm.
Từ đồng nghĩa
  • Cáo ốm
  • Giả bệnh
  • Viện cớ sức khỏe
Thành ngữ liên quan
  • "Công thành thân thoái": (Lập được công lớn rồi thì rút lui để bảo toàn thân mình) - Đây là triết lý hành động đằng sau câu chuyện của Trương Lương, là nguyên nhân dẫn đến "Bệnh Thầy Trương".
  • "Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng": Thành ngữ này cũng gắn liền với hình ảnh Trương Lương, một nhà quân sự mưu lược, nhưng không trực tiếp giải thích cho "Bệnh Thầy Trương".
  1. Trương Lương theo Bái Công, được Bái Công cho làm tướng. Lương đem binh pháp của Thái công ra trình bày với Bái Công, Bái Công khen, thường dùng sách lược ấy. Trương Lương hay ốm, chưa từng làm tướng một mình, thường làm kẻ bày mưu kế và luôn đi theo Hán Cao Tổ. Khi Hán Cao tổ bình định được thiên hạ, phong tướng cho các công thần, Cao Tổ nói: "Bàn mưu kế ở trong màn trướng, quyết định sự thắng lợi ngoài ngàn dặm, đó là công lao của Tử Phòng". Bèn phong cho Trương Lương làm Lưu hầu. Lưu Hầu hay ốm, thường học phép đạo dẫn (phép tu luyện của người theo đạo Lão, tập thở, luyện gân cốt để sống lâu.), không ăn cơm, đóng cửa không ra ngoài. Bấy giờ Lưu Hầu nói: "Gia đình tôi đời đời làm tướng quốc nước Hàn. Đến khi Hàn mất, tôi chẳng tiếc số vàng vạn lạng mà đối phó với nước Tần mạnh để báo thù cho Hàn làm rung động cả thiên hạ. Nay tôi lấy ba tấc lưỡi mà làm thầy bậc đế vương, được phong vạn hộ, ở ngôi chư hầu, kéo áo vải được thế là tột bậc. Đối với Lương thế là đủ rồi. Vậy xin bỏ việc nhân gian, chỉ muốn giao du vơi Xích Tùng Tử mà thôi."